Fałszywe próby PRL wybijane puncą
Klasyfikacja
Celem niniejszego opracowania jest zebranie w jednym miejscu opisu monet próbnych PRL, które mają cechy fałszerstw na szkodę kolekcjonerów. Intencją jego powstania jest propagowanie wiedzy dotyczącej identyfikacji monet próbnych PRL, które budzą wątpliwości co do swojej oryginalności.
Treści zawarte w niniejszym opracowaniu zostały przygotowane w oparciu o analizę archiwalnych wyników aukcyjnych dostępnych na portalach onebid.pl, aukcjamonet.pl oraz katalogu p. Janusza Parchimowicza „Polskie Monety Próbne 1949–1990 (Polska Rzeczpospolita Ludowa)", wydanie I, 2018. Tezy postawione w dokumencie zostały skonsultowane z p. J. Parchimowiczem oraz kilkoma domami aukcyjnymi.
Informacje podstawowe
- Fałszerstwa wykonane zostały na szkodę kolekcjonerów.
- Fałszerstwo polega na dobiciu do monety obiegowej PRL słowa „PRÓBA" puncą, która ma imitować używaną oryginalnie.
- Fałszowane są monety, w przypadku których dobicie puncą słowa „PRÓBA" podnosi ich wartość — zamiast jako obiegowe o wielomilionowych nakładach, są klasyfikowane jako próbne z nakładami ≤ 100 sztuk.
- Zauważalny jest znaczny wzrost cen aukcyjnych tego typu walorów (szczególnie w 2024 roku), co rodzi obawę o możliwość pojawienia się identycznych lub podobnych fałszerstw w przyszłości. Ryzyko to wzrasta zwłaszcza w przypadku uwierzytelnienia fałszywych monet poprzez ich sprzedaż w ramach aukcji renomowanych domów aukcyjnych i/lub ich gradingu przez NGC oraz PCGS.
Typy fałszerstw
Fałszerstwa zostały dokonane na bazie następujących monet obiegowych PRL (stan na 2025.04.05):
- 2 grosze 1949r Al (Parchimowicz: 202)
- 5 groszy 1949r Brąz (Parchimowicz: 203a)
- 5 groszy 1949r Al (Parchimowicz: 203b)
- 10 groszy 1949r CuNi (Parchimowicz: 205a)
- 10 groszy 1949r Al (Parchimowicz: 205b)
- 20 groszy 1949r CuNi (Parchimowicz: 207a)
- 1 złoty 1949r Al (Parchimowicz: 212b)
Na dzień 2025.04.05 nie znaleziono sfałszowanych monet bazujących na: 1 grosz 1949, 20 groszy 1949, 50 groszy (CuNi i Al), 1 złoty 1949. Nie oznacza to jednak, że takie nie istnieją.
Sklasyfikowane typy fałszerstw (Par. = Parchimowicz):
| L.p. | Baza fałszerstwa | Cel fałszerstwa |
|---|---|---|
| 1 | 2 grosze 1949 AlPar. 202 | Moneta skatalogowana jako Par. P202d |
| 2 | 5 groszy 1949 BrązPar. 203a | Moneta nienotowana — fałszerstwo kreuje nowy typ |
| 3 | 5 groszy 1949 AlPar. 203b | Moneta skatalogowana jako Par. P203g |
| 4a | 10 groszy 1949 CuNiPar. 205a | Moneta skatalogowana jako Par. P205d |
| 4b | 10 groszy 1949 CuNiPar. 205a | Moneta nienotowana — fałszerstwo kreuje nowy typ |
| 5 | 10 groszy 1949 AlPar. 205b | Moneta nienotowana — fałszerstwo kreuje nowy typ |
| 6 | 20 groszy 1949 CuNiPar. 207a | Moneta skatalogowana jako Par. P207d |
| 7 | 1 złoty 1949 AlPar. 212b | Moneta skatalogowana jako Par. P215d |
Główne cechy pozwalające rozpoznać poszczególne typy fałszerstwa:
- Litery „przysadziste"
- Litera A z szerzej rozstawionymi daszkami
- Brzuszki litery B zbliżonej wielkości
- Litery smukłe
- Daszki litery A bardziej spadziste
- Ogonek litery Ó skierowany prosto ku górze
- Litery smukłe
- Daszki litery A bardziej spadziste
- Dolny brzuszek litery B większy niż górny
- Litery smukłe
- Ogonek nad O wygląda na dobity oddzielnie
- Daszki litery A bardziej spadziste
- Litery smukłe
- Daszki litery A bardziej spadziste
- Litery wyglądają jak dobijane indywidualnie
Lista sklasyfikowanych monet
Monety podejrzewane o bycie fałszerstwami przestawione zostały w kartach poniżej. Numery fałszerstw oznaczone zostały stosownym kodem oraz typem fałszerstwa.
Dodatek
Filmy prezentujące różnice (i podobieństwa) w kroju liter punc użytych do nabicia napisu PRÓBA (fałszerstwo F-T1) na przykładzie monet 20 groszy 1949: